Καθοδηγητικός Ρόλος σε Ενεργείς Διεθνείς & Εθνικές Επιστημονικές Συνεργασίες 

1. «Παρατηρητήριο Γεωεπιστημών & Κλιματικής Αλλαγής-ΠΑΓΓΑΙΑ στα Αντικύθηρα»:

Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής (2019-παρόν) της νέας Εμβληματικής Υποδομής του ΕΑΑ που ξεκίνησε την λειτουργία της υπό την διεύθυνση μου ως Διευθυντής του ΕΑΑ, μετά από επιτυχείς προσπάθειες συνεργασίας μεταξύ του ΕΑΑ, της Πολιτείας, της Τοπικής και Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης και Ιδιωτικών φορέων  – COSMOTE, ΙΣΝ, κα, και μετά από επιτυχή προσπάθεια χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με τοι συνολικό ποσό των 22,6 ΜEuro (75% από ΕΤΕ και 25% από το ΠΔΕ).

2.«Εθνικό Δίκτυο για την Κλιματική Αλλαγή-CLIMPACT»:

Συντονιστής (2019-παρόν) της εμβληματικής δράσης της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων η οποία αποτελείται από έντεκα (11) φορείς και πιο συγκεκριμένα το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ) (συντονιστής), την Ακαδημία Αθηνών, το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών ‘’Δημόκριτος’’, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Πολυτεχνείο Κρήτης, το Ερευνητικό Κέντρο ΑΘΗΝΑ και το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών. Κύριος στόχος του δικτύου CLIMPACT είναι να αποτελέσει πόλο έγκυρης εμπειρογνωμοσύνης και συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας και της Κοινωνίας σε θέματα μελέτης και αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής. Η δράση του CLIMPACT έχει διάρκεια δύο (2) ετών, ξεκίνησε να χρηματοδοτείται τον Οκτώβριο του 2019, με συνολικό προϋπολογισμό 3.1ΜEuro, ενώ η χρηματοδότηση για το ΕΑΑ ανέρχεται στο ποσό των 1.09ΜEuro.

3.“The Ultimate XMM Extragalactic X-ray Survey (XXL)”

Διεθνές Πρόγραμμα Συνεργασίας(από 2010) για την μελέτη του Σύμπαντος χρησιμοποιώντας τον δορυφόρο ακτίνων-Χ XMM της ESA. Συμμετέχω ως μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής (Scientific Committee) και της Καθοδηγητικής Επιτροπής (Steering Committee) της συνεργασίας. Στην οργανωτική επιτροπή της συνεργασίας συμμετέχουν επιστήμονες από Γαλλία, Αγγλία, Βέλγιο, Ελβετία, Ελλάδα, Ιταλία, Σουηδία, ΗΠΑ και Καναδά.  Στο επιστημονικό αυτό πρόγραμμα απονεμήθηκαν 4 Msec παρατηρήσεων με τον δορυφόρο ΧΜΜ της ΕSA.

http://irfu.cea.fr/en/Phocea/Vie_des_labos/Ast/alltec.php?id_ast=3015. Η συνεργασία αυτή έχει αποδώσει εξαιρετικά σε ερευνητικό επίπεδο με δεκάδες εργασίες στα εγκυρότερα επιστημονικά περιοδικά με κριτές, σε 21 από τις οποίες συμμετέχω ως συν-συγγραφέας. Τον Δεκέμβριο του 2015, ανακοινώθηκαν τα πρώτα αποτελέσματα με επίσημη ανακοίνωση της ESA: http://sci.esa.int/xmm-newton/57031-unravelling-the-cosmic-web-survey-gives-insights-into-universes-structure/ και δημοσιεύθηκαν με μια σειρά εργασιών σε ειδικό τεύχος του έγκυρου επιστημονικού περιοδικού Astronomy & Astrophysics: http://www.aanda.org/2015-press-releases/1171


 Εικόνα: Στην παρακείμενη εικόνα απεικονίζεται η εκπομπή ακτίνων-Χ σε μια από τις 2 περιοχές του ουρανού (για σύγκριση μεγέθους απεικονίζεται και η σελήνη), που μελετήθηκαν με τον δορυφόρο XMM, με σημειωμένα τα σμήνη γαλαξιών με κόκκινους κύκλους. Οι υπόλοιπες φωτεινές πηγές είναι ενεργοί γαλαξιακοί πυρήνες.
Για σύγκριση φαίνεται το μέγεθος της Σελήνης όπως προβάλλεται στον νυχτερινό ουρανό.

4. “Cosmology with HII galaxies’’.

Πρόγραμμα συνεργασίας με IfA-Hawai των ΗΠΑ, ESO στη Χιλή, ΙΝΑΟΕ Μεξικού, Ακαδημία Αθηνών και ΑΠΘ (από 2008). Συμμετέχω ως μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της συνεργασίας (Scientific Committee). Ο στόχος αυτού του προγράμματος είναι να χρησιμοποιηθούν οι γαλαξίες με έντονη αστρογένεση ως κοσμολογικοί φάροι αντίστοιχοι των υπερκαινοφανών τύπου SN Ia. Για την πραγματοποίηση αυτού του προγράμματος γίνεται χρήση τηλεσκοπίων της τάξης των 8 μέτρων, όπως το VLT, το KECK και το SUBARU. Η συνεργασία αυτή έχει αποδώσει εξαιρετικά στο ερευνητικό επίπεδο με 12 σημαντικές δημοσιεύσεις στα εγκυρότερα επιστημονικά περιοδικά με κριτές και 9 δημοσιεύσεις σε πρακτικά συνεδρίων, εκ των οποίων οι 5 μετά από κρίση.

5. Ερευνητικές Ομάδες στο ΑΠΘ:

Από το 2013 και εντεύθεν έχω οργανώσει 3 ερευνητικές ομάδες στο τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ, στις οποίες συμμετέχουν προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί (MSc) φοιτητές και μεταδιδακτορικοί συνεργάτες μου, σε μια προσπάθεια να εμβαθύνουν οι φοιτητές όλων των βαθμίδων της 3βάθμιας εκπαίδευσης στην έρευνα και τις μεθοδολογίες της. Οι τρεις θεματικές είναι οι κάτωθι: (1) AGN (Ενεργοί Γαλαξιακοί Πυρήνες), (2) Numerical and Observational Cosmology (Αριθμητική και παρατηρησιακή Κοσμολογία) και (3) Observational Astronomy (Παρατηρησιακή Αστρονομία). Στα πλαίσια των πολλών διπλωματικών που εκπονούνται στα πλαίσια αυτών των ερευνητικών ομάδων η προσπάθεια είναι η έρευνα που εκπονείται να είναι πρωτογενής και να οδηγεί σε δημοσιεύσεις. Πράγματι στα πλαίσια των πτυχιακών και διπλωματικών που έχουν ολοκληρωθεί έχουν δημοσιευθεί σε διεθνή περιοδικά με κριτές 3 εργασίες (Migkas & Plionis 2016 -εργασία 109; Manolopoulou & Plionis 2017– εργασία 111; Chira, Plionis, Corasaniti 2018 – εργασία 128).

6.Ερευνητική Ομάδα Μελέτης του Περιβάλλοντος και της Μεγάλης Κλίμακος Δομή των Ενεργών Γαλαξιακών Πυρήνων:

Έχω οργανώσει πάνω από μια δεκαπενταετία μια ερευνητική ομάδα αποτελούμενη από (α) προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές μου στο Παν/μιο ΑΠΘ, (β) ερευνητές που εργάζονται πλέον στο Αστεροσκοπείο της Ακαδημίας Επιστημών της Ουκρανίας (O. Melnyk, A.Elyiv), (γ) στο Ινστιτούτο ΙΑΑΔΕΤ του ΕΑΑ (Ηλίας Κουλουρίδης, Δρ. Θανάσης Ακύλας), και (δ) του Ινστιτούτου ΙΝΑΟΕ (Instituto Nacional de Astrofisica Optica y Electronia (Δρ. V. Chamvusyan) με σκοπό την ενδελεχή μελέτη του κοντινού περιβάλλοντος διαφορετικών τύπων ενεργών γαλαξιακών πυρήνων, χρησιμοποιώντας πολυφασματικά δεδομένα (στο οπτικό, ακτίνων-Χ και ράδιο μέρος του φάσματος). Διαφορετικές υπο-ομάδες αυτής της συνεργασίας ασχολούνται με επιμέρους ερευνητικά θέματα και είτε είναι μέλη του μεγάλου ερευνητικού consortium XXL (δες το σημείο 3 άνωθεν), είτε οργανώνουν και αναλύουν οπτικές φασματοσκοπικές και φωτομετρικές παρατηρήσεις. Ήδη στην ερευνητική αυτή δραστηριότητα έχει απονεμηθεί μέσω ανταγωνιστικών επιστημονικών προτάσεων πολύς χρόνος παρατήρησης (άνω των 60 νυκτών μέχρι τώρα) στα δύο τηλεσκόπια 2.1μ του Μεξικού (SPM & Cananea) και στο τηλεσκόπιο 2.3μ Αρίσταρχος. Επίσης από αυτή την συνεργασία έχουν ήδη δημοσιευθεί πολλά άρθρα σε έγκυρα περιοδικά με κριτές.

7. Ερευνητική Ομάδα Αστρονομίας ακτίνων-Χ & Κοσμολογίας στο ΙΑΑΔΕΤ του ΕΑΑ:

Σε συνεργασία με τον Δρ. Ιωάννη Γεωργαντόπουλο είχαμε οργανώσει από το τέλος της δεκαετίας του 90’ στο Ινστιτούτο ΙΑΑΔΕΤ του ΕΑΑ την ερευνητική ομάδα «Αστρονομίας ακτίνων-Χ  & Κοσμολογίας», η οποία είναι εξαιρετικά παραγωγική επιστημονικά και επιτυχής στο να προσελκύει ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα (πχ. πολλά διακρατικά προγράμματα, προγράμματα «Αριστείων», Marie Curie Reintegration grants, πολλά προγράμματα ΕSΑ, H2020, κλπ) και πλαισιώνεται συστηματικά, μέσω της χρηματοδότησης από αυτά τα προγράμματα, με μετα-διδακτορικούς ερευνητές και μεταπτυχιακούς φοιτητές. Η επιστημονική παραγωγή  αυτής της ομάδας είναι πολύ μεγάλη με πολλές δεκάδες δημοσιεύσεις, οργάνωση συνεδρίων, σχολείων κλπ.

8. Υπεύθυνος διεθνούς ομάδας επιστημονικής τεκμηρίωσης πρότασης κατασκευής του φασματογράφου SIDE για το τηλεσκόπιο GTC 10 μέτρων:

Κατόπιν πρόσκλησης υπήρξα υπεύθυνος της επιστημονικής τεκμηρίωσης, σε θέματα Κοσμολογίας, της πρότασης κατασκευής του φασματογράφου πολλαπλών πηγών και ευρέως πεδίου SIDE για το τηλεσκόπιο GTC διαμέτρου 10 μέτρων των Καναρίων νήσων. Ο επιστημονικώς υπεύθυνος της συνολικής πρότασης του οργάνου ήταν ο Prof. Francisco Prada του Ινστιτούτου Αστροφυσικής των Καναρίων Νήσων. Στο παράρτημα Α επισυνάπτω τη σχετική μελέτη που συνέταξα. Η κατασκευή του φασματογράφου SIDE τελικά δεν προχώρησε λόγω έλλειψης χρηματοδότησης.

Χρηματοδοτούμενα Επιστημονικά Προγραμμάτα για την προσωπική μου έρευνα

΄Εχω υπάρξει Επιστημονικώς Υπεύθυνος επιστημονικών προγραμμάτων Ελληνικής και κοινοτικής χρηματοδότησης ύψους άνω των 0.53MEuro αλλά και προγραμμάτων SEP-CΟNACYT του Μεξικού, χρηματοδότησης 45.000€. Στα πλαίσια ενός εκ των προγραμμάτων Αριστείων στο οποίο συμμετείχα ως co-PI, τιτλοφορούμενο: “X-ray Astronomy with ESA’s XMM”, για την αγορά κάμερας CCD ευρέως πεδίου για το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» επέτυχα συμπληρωματική χορηγία 70.000€ από το ίδρυμα Ευγενίδου.  Ακολούθως αναφέρω πιο λεπτομερώς περί των προγραμμάτων αυτών:

  1. Επιστημονικώς υπεύθυνος του επιστημονικού προγράμματος «Constraining the Dark Energy EoS with Alternative Cosmic Tracers», (2016), χρηματοδοτούμενο από το Observatoire de Nice.
  2. Επιστημονικός υπεύθυνος υλοποίησης του προγράμματος: «X-ray and Optical AGN activity as a function of environment» στα πλαίσια του ανταγωνιστικού προγράμματος ενίσχυσης Μεταδιδακτορικών Ερευνητών της ΓΓΕΤ. Συνολική χρηματοδότηση: 150.000€. 
  3. Επιστημονικός υπεύθυνος υλοποίησης του προγράμματος Marie-Curie Reintegration Grant “«TITLE» – MSEPOA” της Δρς Ελένης Χατζηχρήστου (2005-2007) με χρηματοδότηση από EU: 80.000€.
  4. Επιστημονικώς Υπεύθυνος δύο ανταγωνιστικών προγραμμάτων SEP-CONACYT του Μεξικού: συνολικής χρηματοδότησης περί τα 45.000€: (α) Galaxy Clusters Dynamics, Evolution & Cosmological Constraints (Proposal No 39560-F), και (β) AGN and Starburst galaxies in different environments (Proposal No CB-2005-01-49878).
  5. Επιστημονικός Υπεύθυνος του υπο-προγράμματος «Αγορά κάμερας CCD» του προγράμματος “X-ray Astronomy with ESA’s XMM” στα πλαίσια της προκήρυξης “Promotion of Excellence in Technological Development and Research” με χρηματοδότηση 73.500€ (2002-2006). Επέτυχα επίσης συμπληρωματική χρηματοδότηση από Ευγενίδειο Ίδρυμα με 70.000€. Η κάμερα έχει πλέον κατασκευασθεί και βρίσκεται σε διαδικασία πιστοποίησης και χαρακτηρισμού στο εργαστήριο του ΙΑΑ στην Πεντέλη. Το συνολικό ποσό που απονεμήθηκε στην πρόταση αυτή ήταν 270.000€ και ο Ε.Υ. της συνολικής πρότασης ήταν ο Δρ. Ι.Γεωργανόπουλος. 
  6. Επιστημονικώς Υπεύθυνος 3 διακρατικών προγραμμάτων με Ισπανία (2000-2002), Αγγλία (2001-2003) και Γαλλία (2002-2004). Χρηματοδότηση 12.340€ έκαστο (σύνολο: 37.040 €). 
  7. Επιστημονικώς υπεύθυνος του προγράμματος επιμόρφωσης καθηγητών μέσης εκπαίδευσης”ΑΣΤΡΟ” με χρηματοδότηση 17.624 € από ΥΠΕΕΘ (1998).
  8. Επιστημονικώς υπεύθυνος του προγράμματος post-doc “Μετάκληση Ελλήνων Επιστημόνων του Εξωτερικού” με χρηματοδότηση 91.820€ από ΓΓΕΤ (1998). Λόγω σημαντικής καθυστέρησης της χρηματοδότησης από το υπουργείο ο επιλεγμένος επιστήμονας του εξωτερικού δεν μπόρεσε τελικά να έρθει στην Ελλάδα και το πρόγραμμα δεν υλοποιήθηκε.
  9. Υπεύθυνος για τη συμμετοχή του EAA στο TMR network “ELAIS”, σχετικού με τη διαστημική αποστολή ISO. Η χρηματοδότηση του Ελληνικού node ήταν 50.000 € για τέσσερα χρόνια από τα οποία τα 10.000€ ήταν προσωπική μου χρηματοδότηση με σκοπό την ανάπτυξη υπολογιστικής υποδομής (1996).

Οργάνωση Επιστημονικών Συνεδρίων, Ημερίδων, Σχολείων

Συνέδρια/Ημερίδες

  1. 1998: Υπεύθυνος οργάνωσης της 1ης Ημερίδας Κοσμολογίας (σε συνεργασία με Καθηγητή Σπύρο Κωτσάκη), με επίσημο προσκαλεσμένο τον Καθ. Μ.Rowan-Robinson.
  2. 1999: Υπεύθυνος οργάνωσης του διεθνούς συνεδρίου κοσμολογίας “Large-Scale Structure in the X-ray Universe μαζί με τον Δρ. Ι.Γεωργαντόπουλο και με συν-διοργανωτή την ΝΑSΑ, στην Σαντορίνη.
  3. 2001: Υπεύθυνος οργάνωσης της 2ης Συνάντησης Κοσμολογίας (σε συνεργασία με Καθηγητή Σπύρο Κωτσάκη) 
  4. 2003: Υπεύθυνος οργάνωσης του διεθνούς συνεδρίου κοσμολογίας Multiwavelength Cosmology στην Μύκονο.
  5. 2007: Υπεύθυνος οργάνωσης (μαζί με Ιωάννη Γεωργαντόπουλο & Σπύρο Βασιλάκο) του διεθνούς συνεδρίου Xray Surveys στην Ρόδο.
  6. 2012: Υπεύθυνος οργάνωσης (μαζί με Ιωάννη Γεωργαντόπουλο) του διεθνούς συνεδρίου «Half a Century of X-ray Astronomy», Μύκονος (επίσημος προσκεκλημένος ο Νομπελίστας Riccardo Giacconi).
  7. 2016: Υπεύθυνος οργάνωσης τους διεθνούς συνεδρίου «“Hot spots in the XMM sky: Cosmology from X-ray to Radio», Μύκονος

Μεταπτυχιακά Σχολεία

  1. 2005: Κύριος υπεύθυνος της οργάνωσης του διεθνούς μεταπτυχιακού σχολείου: “The Panchromatic View of Clusters of Galaxies and the Large-Scale Structure που έγινε στην Πουέμπλα του Μεξικού, Ιούνιος 2005.
  2. 2008: Μέλος της οργανωτικής επιτροπής του θερινού σχολείου: “The Many Faces of AGN”, Σεπτέμβριος 2008.

Επιμόρφωση καθηγητών Μέσης Εκπαίδευσης

1997-1998: Υπεύθυνος του Ινστιτούτου Αστρονομίας & Αστροφυσικής του ΕΑΑ για την διοργάνωση 3 προγραμμάτων επιμόρφωσης καθηγητών μέσης εκπαίδευσης-ΕΠΕΑΕΚ (ΓΑΙΑ, ΚΟΣΜΟΣ & ΑΣΤΡΟ).

Εκδότης Επιστημονικών Περιοδικών

  1. Μέλος του Editorial Board του Διεθνούς Επιστημονικού περιοδικού με κριτές International Journal of Modern Physics D (IJMPD). http://www.worldscientific.com/page/ijmpd/editorial-board
  2. Guest Editor μαζί με Σπύρο Βασιλάκο του τεύχουςτου IJMPD “Testing Inflationary Scenarios with the Planck and BICEP2 Results”, Απρίλιος 2015
  3. Εκδότης του περιοδικού «Ίππαρχος» της Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρείας (Κύριος Editor για τις περιόδους: 2000-2003 και 2009-2010) 
  4. Guest Editor για το Special Issue του Περιοδικού «Ίππαρχος» του Σεπτεμβρίου 2007 http://www.helas.gr/hipparchos/hipparchos_v2_3.pdf), 
  5. Εκδότης του δια-δικτυακού περιοδικού Αστρονομίας Κοσμικές Διαδρομές με πολλές 100άδες χιλιάδες προσβάσεις (2002-2009),  http://www.astro.noa.gr/journal/#EDITOR